6.4 Forma „te”, cd.

Zaczniemy od słówka…

MADA
まだ
wciąż, jeszcze

Nie pomyl z partykułą made – powyższe słowo jest przysłówkiem. Jest często używane z trybem ciągłym, zarówno z pozytywnym, jak i przeczącym. Jeszcze bardziej akcentuje ciągłość czynności. Wsadzamy je w niemal dowolne miejsce zdania.

itsu kimasu/kuru ka? watashi wa mada koko de matte imasu/iru
いつ きます か? わたし は まだ ここ で まっています。
Kiedy przyjdziesz? Ja wciąż tu czekam.

otousan wa mada nete imasu/iru
おとうさん は まだ ねて いる。
Ojciec jeszcze śpi.

watashi wa mada sono atarashii eiga wa mite imasen/inai
わたし は まだ その あたらしい えいが は みて いません/いない
Jeszcze nie widziałem tego nowego filmu.

Warto zapamiętać tę konstrukcję: mada + ~te + imasen/inai. Ważne, żeby nie pójść za polskim odpowiednikiem i nie powiedzieć tego w czasie przeszłym (prostym czy ciągłym…).  W japońskim mówimy właśnie, że „ciągle jeszcze nie robię” (czas nieprzeszły!). Z drugiej strony, użycie zwykłego czasu nieprzeszłego też jest możliwe, jednak będzie znaczyć coś troszkę innego:

watashi wa mada sono atarashii eiga wa mimasen
わたし は まだ その あたらしい えいが は みません
Jeszcze nie widziałem tego nowego filmu.

Możemy przetłumaczyć to zdanie tak samo jak poprzednie, jednak oznacza ono, że mieliśmy w planie zrobić daną czynność później (chwila realizacji jest wciąż przed nami) – ale „wszystko idzie zgodnie z planem”. Ewentualnie nie mieliśmy planu. Tryb ciągły oznacza natomiast, że mieliśmy coś już zrobić wcześniej, ale z takich czy innych przyczyn przekładamy to, odkładamy.

Pytanie do powyższych odpowiedzi brzmiałoby jednakowo:

anata wa mou sono atarashii eiga o mimashita ka?
あなた は もう その あたらしい えいが を みました  か
Widziałeś już ten nowy film?

MOU
もう
już

sumu

Jeśli chcemy powiedzieć, gdzie mieszkamy, używamy formy ciągłej czasownika sumu – mieszkać.

watashi wa wrocław ni sunde imasu/iru
わたし は  ヴロツワフ に すんで います/いる 。
Mieszkam we Wrocławiu.

anata wa doko ni sunde imasu/iru ka
あなた はどこ に すんで います/いる か。
Gdzie mieszkasz?

go nen mae watashi wa doitsu ni sunde imashita/itta
よ ねん まえ わたし は ドイツ に すんで いました/ いった。
Pięć lat temu mieszkałam w Niemczech.

mukashi mukashi aru tokoro ni ojiisan to obaasan ga sunde imashita
むかし むかし あるところに おじいさん と おばあさん が すんで いました。
Dawno, dawno temu, w pewnym miejscu, żyli sobie staruszek i staruszka.

Ostatnie zdanie jest autentycznym początkiem japońskiej bajki (tu akurat Momotarou, ale wiele bajek tak się może zaczynać). Słowo mukashi odpowiada polskiemu „dawno temu”. Podwajając je, otrzymujemy „dawno, dawno temu”. Zwrot aruto koro ni oznacza „w pewnym miejscu”. Wszystkie te zwroty tradycyjnie rozpoczynają bajki w języku japońskim (pojedynczo lub naraz).

Użycie zwykłego sumu/sumimasu nie jest błędem, jednak odnosi się to do czasu przyszłego! X ni sumimasu oznacza, że będziesz mieszkać w X w przyszłości. Może już za chwilę, a może za 10 lat. Ale jeszcze tam nie mieszkasz.

motsu

Ten czasownik w formie ciągłej może mieć znaczenie standardowe „trzymać” (w ręce), ale może i mieć znaczenie specjalne: „posiadać”. Możemy w ten sposób „posiadać” tylko przedmioty materialne, nieożywione. Oczywiście nie musimy ich trzymać w ręce w momencie mówienia. Mogą być daleko stąd, ale są naszą własnością.

watashi wa ie de konpyuuta o motte imasu/iru
わたし は いえ で  コンピュータ を もって います/いる 。
Mam w domu komputer.

watashi wa terebi wa motte imasen/inai
わたし は テレビ は もって いません/いない
Nie mam telewizora.

kau

Analogicznie do poprzedniego, katte iru może oznaczać posiadanie w domu zwierzęcia (kupionego, ale i schwytanego czy przygarniętego).

watashi wa ie de neko o katte imasu/iru
わたし は いえ で  ねこ を かって います/いる 。
Mam w domu kota.

watashi wa inu wa katte imasen/inai
わたし は いぬ は かって いません/いない
Nie mam psa.

Obie formy „posesywne” mogą działać w przeszłości, nie działają jednak w przyszłość. „Będę mieć” – nie działa w japońskim, chyba że powiesz, w jaki sposób uzyskasz dany obiekt (kau, kureru, kariru…).

watashi wa neko o katte imashita. Sono neko wa kyonen shinimashita.
わたし は ねこ を かって いました 。その ね は きょねん しにました 。
Miałem kota. Ten kot zdechł w zeszłym roku.

iku

Jest to bardzo kłopotliwy czasownik. W trybie ciągłym ten czasownik ma zasadniczo znaczenie specjalne: „wyjść z zamiarem (rychłego) powrotu„. Pamiętaj, że itte iru nie oznacza de facto bycia w drodze. Ta forma ma tutaj właściwie charakter czasu przeszłego. Można się wybrać do ubikacji, do sklepu, jak i do innego miasta czy państwa. Osoba może siedzieć sobie na kanapie na drugiej półkuli i nie przemieszczać się, a my wciąż będziemy mogli o niej powiedzieć „itte imasu” (o ile ma zamiar wrócić). Formalnie, forma ta opisuje stan wynikły z wcześniejszego ruchu typu „iku„. Innymi słowy, rezultat tego ruchu wciąż istnieje. Może być jednak tak, że wyjście nastąpi dopiero wkrótce. Wiele rzeczy trzeba wywnioskować z kontekstu i słów towarzyszących.

anata no okaasan wa doko ni itte imasu ka?
あなた の おかあさん は  どこ に いって います か
Dokąd poszła twoja mama? (i wkrótce wróci)

kanojo wa shuukan chuugoku ni itte imasu
かのじょ は に しゅうかん ちゅうごく に いって います
Ona będzie w Chinach przez 2 tygodnie (= wybiera się do Chin na 2 tygodnie)

kuru

Ten czasownik w formie ciągłej oznacza, że podmiot jest u mówiącego z wizytą. Lub przebywa tymczasowo w miejscu, w którym mówiący się znajduje. Również nie chodzi tu o proces przychodzenia, tylko o bycie u kogoś, gdzieś przez jakiś okres czasu. W pojęciu mówiącego gość ów ma zamiar prędzej czy później wynieść się ^_^

anata no obaasan wa nan nichi anata no ie ni kite imasu ka
あなた の おばあさん は なんにち あなた の いえに きて います か
Twoja babcia ile dni będzie u ciebie w domu? (= na ile dni przyjechała)

kaeru

Ten czasownik w formie ciągłej oznacza, że podmiot wybył wcześniej z domu (tu powiedzielibyśmy itte iru), następnie wrócił. Jest teraz w domu (wówczas mówimy o nim właśnie kaette iru), ale wkrótce musi znów wybyć (w tamto samo miejsce lub nie).

anata no ani wa itsu ie ni igirisu kara kaette imasu ka
あなた の あに は いつ いえに イギリス から かえって います か
Kiedy twój brat wraca z Anglii (ale będzie musiał znów tam pojechać)?

shiru

Jeśli chcemy powiedzieć, że coś wiemy/znamy, używamy wyłącznie trybu ciągłego.

watashi wa kare o shitte imasu
わたし は かれ を しって います
Znam go.

anata wa nihongo o shitte imasu ka
あなた は にほんご を しって います か
Znasz język japoński?

Stany

Pojawiła się (w obrębie powyższych czasowników) kwestia stanów. I owszem, tak jak napisałam w punkcie 2. zastosowań formy ciągłej, używa się jej do określenia stanu w jakimś ktoś/coś jest po pewnym momencie w przeszłości. Czyli rezultat pewnego zdarzenia wciąż istnieje. Należy to zdecydowanie odróżnić od trybu progresywnego czynności, w którym to sama czynność trwa ciągle. Forma gramatyczna jest w obu przypadkach taka sama, więc rozróżniamy to tylko na podstawie samego użytego czasownika, i słówek pobocznych.

kanojo wa kekkon shite imasu
かのじょは けっこん して います
Ona jest mężatką

Chociaż kekkon suru oznacza „poślubiać”, powyższe zdanie nie oznacza, że ona jest w tym momencie przy ołtarzu i wypowiada przysięgę z obrączką. Ślub miał miejsce w przeszłości – dziś rano, albo 20 lat temu. Ale stan zamążpójścia się jeszcze nie skończył.

terebi wa mada tsuite iru
テレビ は まだ ついて いる。
Telewizor jest ciągle włączony.

Tsuku to czasownik nieprzechodni odpowiadający przechodniemu tsukuru. O takich parach będzie więcej innym razem, tutaj tylko dla przykładu.

Czynności regularne

I wreszcie trzecie zastosowanie formy ~teiru. Jeśli dana czynność powtarza się regularnie, możemy jej użyć. Koniecznie wstawiamy jakiś okolicznik czasu mówiący o częstotliwości, np. „codziennie”, „w piątki”, „raz do roku”, aby odróżnić to od zwykłego trybu progresywnego. Warto zapamiętać, że w trybie „regularnym” znikają nietypowe – „stanowe” – znaczenia czasowników. Tak więc itte iru będzie regularnym chodzeniem gdzieś, a kekkon shite iru będzie regularnym braniem ślubu. Pewnych czasowników, jak sumu i shiru, nie da się jednak w ten sposób użyć.

Najpierw parę ważnych słówek „czasowych”. Odpowiednikiem naszego „każego ~, w każdy~, co ~” jest japońskie mai. Jednak wyrazy dodawane do niego nie są dowolne – są to konkretne czytania danych kanji.

mainichi
まいにち
codziennie, każdego dnia

maiasa
まいあさ
co rano, każdego ranka

maiban
まいばん
co wieczór, każdego wieczora

maishuu
まいしゅう
co tydzień

maigetsu
まいげつ
co miesiąc, raz w miesiącu

maitoshi
まいとし
co roku, raz do roku, każdego roku

maiji
まいじ
co godzinę

…i tak dalej… Mai odnosi się również do nazw dni tygodnia czy miesiąca, a także do wielu innych rzeczowników, jak np. „posiłek” („przy każdym posiłku”): maishoku まいしょく.

itsumo
いつも
zawsze

Można też używać innych określeń jak w poniższych przykładach. W istocie powtarzanie czynności nie musi być ściśle określone czasowo. Byle by można było stwierdzić, że czynność się powtarza.

mainichi  jitensha de daigaku ni itte imasu
まいにち じてんしゃ で だいがく に いって います。
Codziennie dojeżdżam na uczelnię rowerem.

watashi wa maiasa CNN niuusu o mite imasu
わたし は、まいあさ CNN ニュース を みて います。
Każdego ranka oglądam wiadomości CNN.

hima na toki itsumo intaanetto o shite imasu
ひま な とき、いつも インターネット を して います。
W wolnym czasie zawsze korzystam z internetu.

maishuu watashi wa tomodachi to  tenisu o shite imasu
まいしゅう、わたし は ともだち と テニス をして います。
Co tydzień gram z przyjacielem w tenisa.

ano hito wa itsumo banana keeki o tabete iru
あの 人 は いつも バナナ ケーキ を たべて いる。
On (dosł. „ta osoba”) zawsze je ciasto bananowe.

mainichi shokuji o mittsu shite imasu
まいにち しょくじ を みっつ して います。
Codziennie jem trzy posiłki.

Reklamy

About tenkatsukyuu

Amatorka japońskiego, nieczytająca mangi i nieoglądająca anime. Po prostu lubiąca języki obce. Domorosła webdeveloper i programista PHP. Kształcąca się na bioinformatyka. Astrologiczny skorpion przywiązany do swego znaku, stąd japoński przydomek (wymyślony, przyznaję, na potrzeby tej strony). Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest tenkatsukyuu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: