5.1 Co robisz?

Wskakujemy na nowy level i poznajemy całe bogactwo japońskich czasowników w ich podstawowej odmianie i zastosowaniu. Oto ostatni poziom naszej piramidy:

Nie chodzi tu oczywiście o 4 czasowniki, gdyż jest ich całe mrowie, tylko o luźny podział na 4 rodzaje. Teraz zajmiemy się pierwszymi dwoma rodzajami. SV to konstrukcja „subject + verb”, czyli „podmiot + czasownik”, czyli czasowniki nie mające żadnych dopełnień, innymi słowy – nieprzechodnie (nie można utworzyć strony biernej). W istocie zagadnienie przechodniości jest w japońskim bardzo skomplikowane, ale tak na nasz rozum i dla naszych aktualnych potrzeb…

Poznamy kilka takich czasowników. Poprzednio poznane czasowniki też należałyby do tej grupy, jednak były one „specjalne”.

W tym dziale poznajemy czasowniki  w formie prostej, słownikowej oraz uprzejmej -masu, tylko w czasie nieprzeszłym. Czas ten zwany jest niekiedy „niedokonanym” (ang. Imperfective). Czynność nim opisana jeszcze się nie skończyła, a zwykle nawet się jeszcze nie zaczęła, czyli w takim sensie jest to czas przyszły (poza czasownikami ARU/IRU i konstrukcją DESU). Formy stricte teraźniejsze zostawimy na kiedy indziej.

spać, iść spać

NERU
ねる

Jest to czasownik z banalnej grupy ichidan.

NEMASU
ねます

watashi wa kyou nijuusan ji ni nemasu.
Dziś idę spać o godzinie 23.

Formę przeczącą tworzy się, zastępując ostatnie -su przez -sen (tu: nemasen). Zawsze dla formy uprzejmej -masu, dla wszystkich czasowników. Pamiętaj tylko o wstawieniu w zdanie partykuły negującej wa za członem negowanym (szczegóły innym razem).

wstawać

OKIRU
おきる

To również czasownik ichidan.

OKIMASU
おきます

(anata wa) ashita nan ji ni okimasu ka
O której jutro wstajesz?

mieszkać

SUMU
すむ

Jest to nasz pierwszy czasownik z końcówką -mu. Ale wszystkie one odmieniają się tak samo: zmieniamy -mu na -mi i dodajemy -masu.

SUMIMASU
すむ

Tej formy tego czasownika używamy również tylko do czasu przyszłego, tzn. nie do miejsc, w których już mieszkasz. Dlatego na razie nam się nie przyda.

umierać

SHINU
しぬ

Jest to jedyny japoński czasownik zakończony na -nu! Odmienia się podobnie jak te z -mu.

SHINIMASU
しにます

____________________________________________________

A teraz poznamy czasownik oznaczający „robić”.

SURU
する

Jest to czasownik nieregularny (drugi po kuru) – tym samym znamy już oba (mają podobną odmianę). Używamy go jednak tak często, że odmiana nie sprawia problemu.

SHIMASU
します

Doczepiając przed ten czasownik różne rzeczowniki (bez partykuły, bez łącznika) otrzymujemy nowe czasowniki:

benkyou suru
べんきょうする
uczyć się, studiować (studia + robić)

shigoto suru
しごと する
pracować

kaimono suru
かいもの する
robić zakupy

shokuji suru
しょくじ する
stołować się (jeść posiłek w większym gronie, przy stole)

souji suru
そうじ する
sprzątać

denwa suru
でんわ する
telefonować, dzwonić

sanpo suru
さんぽ する
spacerować

ai suru
あい する
kochać (miłość + robić)

kekkon suru
けっこん する
ożenić się / wyjść za mąż / poślubić

ryokou suru
りょこう する
podróżować (podróż + robić)

dansu suru
ダンスする
tańczyć (taniec + robić)

kisu suru
キスする
całować (pocałunek + robić)

Solidna lista z zapisem w hiraganie (zero kanji) dostępna jest tutaj.

Oczywiście część z tak utworzonych czasowników jest przechodnia, czyli można uwzględnić dopełnienie bliższe. Teraz opowiemy sobie o tym dopełnieniu i strukturze SOV: subject + object + verb, czyli podmiot + dopełnienie bliższe + czasownik. Dopełnienie bliższe w języku polskim odpowiada zwykle na pytania biernika lub dopełniacza: „kogo, co?”, „kogo, czego?”. Przy tłumaczeniu na polski jednak nie zawsze możemy przetłumaczyć dopełnienie japońskie na dopełnienie polskie i na odwrót.

Partykułą dopełnienia bliższego (czyli takiego, które może się stać podmiotem, gdy utworzymy zdanie w stronie biernej) jest O (wo), zapisywane kaną を – jest to jedyne użycie tej kany, stąd można łatwo zlokalizować  dopełnienie w japońskim zdaniu.

Często w przypadku takich złożonych czasowników „Xsuru”  pomiędzy rzeczownik a suru daje się właśnie partykułę o. Nie ma różnicy znaczeniowej w tym wypadku między użyciem a nieużyciem partykuły.

A jak zapytamy „Co będziesz robić?”? (Pamiętamy o przyszłym charakterze naszej formy -masu.)

(anata wa) nani o shimasu ka
なにをしますか。

Na takie pytanie możemy oczywiście odpowiedzieć dowolnym czasownikiem.

Partykuła DE

Jeszcze powiemy sobie o okoliczniku miejsca, w którym dzieje się akcja, gdyż jest to dość prosta, acz często problematyczna kwestia. W przypadku poprzednich czasowników (tych z 2 i 3 poziomu piramidy) partykułą okolicznika miejsca była ni . Poziom czwarty naszej piramidy natomiast zwykle wymaga partykuły DE . To może się często mylić.

Partykuły ni używamy, kiedy czasownik opisuje stan. Zawsze do aru, iru jako czasowników głównych w zdaniu (nie pomocniczych). Również do iku, kuru, kaeru, gdyż nie opisują one czynności przemieszczania się, tylko zmiana stanu, czyli niejako zmianę miejsca, w którym ktoś jest (iru). Również do czasowników typu sumu (mieszkać)!

Partykuły de używamy, gdy czasownik opisuje czynność.

Bywa, że możliwe są obie partykuły.

watashi wa konya ie de wa nemasen.
Dzisiejszej nocy nie śpię (= nie będę spać) w domu.

Zapraszam do sekcji KANJI

Reklamy

About tenkatsukyuu

Amatorka japońskiego, nieczytająca mangi i nieoglądająca anime. Po prostu lubiąca języki obce. Domorosła webdeveloper i programista PHP. Kształcąca się na bioinformatyka. Astrologiczny skorpion przywiązany do swego znaku, stąd japoński przydomek (wymyślony, przyznaję, na potrzeby tej strony). Zobacz wszystkie wpisy, których autorem jest tenkatsukyuu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: